Reykjavik 1972

4 min

 

Reykjavik 1972

In het rapport van de Benchmark Nederlandse Werkomgeving 2026 (BNW Index) staat een interessant interview met Bernadette Nooij (docent bestuurs- en organisatiewetenschappen aan de Vrije Universiteit Amsterdam) en Theo van der Voordt (emeritus universitair hoofddocent Corporate Real Estate & Facilities Management aan de TU Delft). Zij vertellen over Activity Based Werken (ABW) en de waarde daarvan in deze tijd van hybride werken. Nu het kantoor steeds meer een plek lijkt te worden voor ontmoeting en onderlinge verbinding, rijst de vraag of ABW nog wel past bij de nieuwe rol die het kantoor steeds meer krijgt.

Tekst: Wim Kooyman

Afbeelding: Harry Benson 

Gebruiker centraal

Vanwege aspecten als ontmoeten en onderlinge verbinding krijgt het kantoor steeds meer een collectieve bestemming. Uit de BNW Index blijkt dat 40 procent van de organisaties een ABW-concept hanteert en nog eens 25 procent een vergelijkbaar flexibel concept. Daarbij geeft 78 procent van de deelnemers aan dat ontmoeten de belangrijkste reden is om naar kantoor te komen; om redenen als vergaderen, brainstormen of informeel contact. Dat schuurt natuurlijk omdat ABW oorspronkelijk redeneert vanuit individuele keuzes, terwijl het gebruik van het kantoor meer en meer draait om het team en het collectief.

En toch, zo wordt vermeld, proberen organisaties het gedrag van medewerkers te sturen naar het gebruik van de werkplekken waarvoor ze bedoeld zijn. Dat weer kan leiden tot de herkenbare klachten als rumoerige werkplekken, te weinig concentratieplekken en een gebrek aan het gevoel van eigenheid. Overigens is dat zelden een gevolg van een gedragsprobleem, het is meer het gevolg van een concept dat onvoldoende aansluit op hoe mensen daadwerkelijk werken.

Voor het succesvol toepassen van ABW in een organisatie dient er inzicht in de gebruikersactiviteiten en behoeften van de medewerkers te zijn. Zo geeft Theo van der Voordt in het interview aan: “Wil je een werkomgeving creëren die echt werkt, dan moet je je verdiepen in wat de behoefte is van medewerkers. Dat komt deels voort uit het werk, maar ook vanuit persoonlijkheid en voorkeuren.”

Schaakbord als werkplek

Dat het inrichten van een werkplek naar persoonlijke voorkeuren kan leiden tot een optimale prestatie blijkt bijvoorbeeld wel uit de legendarisch schaaktweekamp tussen wereldkampioen Boris Spasski en uitdager Bobby Fischer die in 1972 in Reykjavik werd gehouden. Deze zomer las ik het boek Bobby Fischer Goes to War van de Britse journalisten David Edmons en John Eidinow. Het boek beschrijft deze match tegen de achtergrond van de Koude Oorlog.

Ten tijde van deze schaaktweekamp was het zogeheten cellenkantoor nog volop in gebruik. “In aanleg was er niets mis met het cellenkantoor,” aldus Theo van der Voordt. “Het zorgde voor rust en privacy. Maar het was met de lange gangen en gesloten deuren ook saai.” Ik neem hierbij de vrijheid om een parallel te maken tussen de werkomgeving anno 1972 en de werkomgeving van het schaakbord van Fischer en Spasski. De crux zit hem in het afstemmen van de werkplek op de behoefte van de gebruiker. Dat Bobby Fischer in 1972 opkwam voor zijn belangen – er viel immers een wereldtitel en een grote som geld te verdienen – en daarmee ook voor zijn werkomgeving, was in die tijd volstrekt ondenkbaar, misschien zelfs verwerpelijk. En stond Fischer voor zijn zaak. Vooral om redenen van het aanpassen van de werkomgeving zou de tweekamp van historische betekenis worden.

Voordat de tweekamp begon dreef Fischer de organisatie met allerlei voorwaarden tot wanhoop. Maar hij kreeg zijn zin. Overigens zou een vooruitstrevende Workplace Manager de wensen van Fischer als een prachtige kans zien om allerlei innovaties door te voeren, maar dat terzijde. Fisher wenste voordat hij begon met spelen om de wereldtitel een moderne en ergonomisch verantwoorde stoel, een uitgemikte lichtval, geluiddempende materialen en een verstelbare hoogte van de (werk)tafel met daarop het schaakbord. Het waren allemaal belangrijke aspecten van de werkplek van Fischer. De foto laat zien hoe makkelijk Fischer zich voelt in zijn wendbare stoel en hoe ongemakkelijk Spasski in de door de organisatie geplaatste stoel zit. En o ja, met overmacht sloeg Fischer zijn Russische tegenstander Spasski en kroonde zich tot wereldkampioen.

Sociaal onderhandelingsproces

Nu zowel mens en werk, alsook de werkomgeving aan het veranderen is, spreekt het voor zich dat werkconcepten eveneens veranderen. De sleutel voor het meest werkbare concept lijkt dan te liggen bij het realiseren van de aansluiting met de gebruiker. En het vinden van die sleutel lijkt lastig onderkent Bernadette Nooij: “Gebruikers mogen vaak slechts beperkt meedenken binnen vooraf gestelde kader.” Het gevolg is dan dat echte behoeften niet centraal komen te staan en blijven aannames over efficiëntie en samenwerking te vaak leidend.

Bernadette Nooij benadrukt: “Het concept werkt pas als de gebruikers zich erin herkennen. Dat vraagt om een proces van onderhandeling tussen organisatie, team en individuen.” In haar onderzoek naar het succes van ABW in het hoger onderwijs spreekt Nooij dan ook over een ‘sociaal onderhandelingsproces’. Dit vraagt een andere mindset bij het organiseren van de werkomgeving. Het voorbeeld van Fischer in deze blog dient natuurlijk als zinnebeeld dat opkomen voor je werkomgeving van groot belang is, maar het door Nooij voorgestelde ‘sociaal onderhandelingsproces’ is vanzelfsprekend meer van deze tijd.

Lees het gehele interview op pagina 44 en 45 in het Rapport.

Delen:

Meer nieuws

Regionale aanwezigheid versterken 

Regionale aanwezigheid versterken 

maandag 16 november

Adviesbureau WorkWire versterkt haar aanwezigheid in Limburg en Brabant. Vanuit Venlo wil het bureau haar expertise op het ...

Lees meer

Wat voetbal ons leert over kantoorinrichting

Wat voetbal ons leert over kantoorinrichting

maandag 16 november

Kijk ons Parella-team eensgezind staan, in onze gloednieuwe shirts die we speciaal voor het voetbaltoernooi hebben aangeschaft. ...

Lees meer

Hoe transformeer je de werkomgeving?

Hoe transformeer je de werkomgeving?

donderdag 12 november

In de ‘gouden driehoek’ gaat het om design, werkplekconcept en hospitality. Samen vormen deze drie elementen ...

Lees meer

Een rechter kan mensen naar kantoor sturen, maar niet naar elkaar

Een rechter kan mensen naar kantoor sturen, maar niet naar elkaar

donderdag 12 november

‘Beleid kun je afdwingen, cultuur niet’, zegt Merijn van den Bergh van Rever. Zijn reactie op de Booking.com-uitspraak ...

Lees meer

Het zorgeloze kantoorpand

Het zorgeloze kantoorpand

woensdag 11 november

Een kantoorpand dat zelf nadenkt: het klinkt misschien futuristisch, maar met de huidige gebouwautomatisering is het praktijk. ...

Lees meer

Sacha Brons op plek 1 van de Duurzame 50 - 2026

Sacha Brons op plek 1 van de Duurzame 50 - 2026

dinsdag 10 november

Sacha Brons van Climate Cleanup, Oncra en Building Balance staat als winnaar op nummer 1 van de Duurzame 50. Harwil de ...

Lees meer

Kleine stappen naar een betere werkplek

Kleine stappen naar een betere werkplek

dinsdag 10 november

Je wilt dat mensen prettig kunnen werken op kantoor. Maar waar begin je als er al een inrichting staat en het budget beperkt ...

Lees meer

Meer waarde uit bestaand meubilair

Meer waarde uit bestaand meubilair

maandag 9 november

Grote organisaties beschikken over een portefeuille van duizenden meubels, verspreid over meerdere gebouwen en locaties. ...

Lees meer

'Begin bij de basis'

'Begin bij de basis'

donderdag 5 november

Vastgoed efficiënter maken zonder dat de werkervaring eronder lijdt? Grote organisaties staan voor een dubbele opgave: ...

Lees meer

Een waardevolle werkomgeving begint niet bij vierkante meters

Een waardevolle werkomgeving begint niet bij vierkante meters

woensdag 4 november

Een werkomgeving kan er prachtig uitzien en toch niet goed werken. De informele ontmoetingsplek klopt op papier, maar blijft ...

Lees meer

Het ongeplande succes van samenwerken

Het ongeplande succes van samenwerken

dinsdag 3 november

Herken jij dit ook? Je loopt langs collega’s, hoort een vraag en blijft hangen om dat je toevallig het antwoord weet. ...

Lees meer

Ergonomische oplossingen als onderdeel van het interieurontwerp

Ergonomische oplossingen als onderdeel van het interieurontwerp

maandag 2 november

Fellowes Contract Interiors ondersteunt organisaties en partners door heel Europa bij het realiseren van toekomstgerichte ...

Lees meer

Zelfs de kleinste verandering heeft een positief effect

Zelfs de kleinste verandering heeft een positief effect

maandag 2 november

‘Hoe kunnen we als organisatie duurzamer worden?’ Een vraag die organisaties zichzelf vaak terecht stellen. ...

Lees meer

Impact maken begint bij mensen

Impact maken begint bij mensen

donderdag 29 oktober

Afgelopen jaar merkten we tijdens een aantal aanbestedingen iets opvallends. Opdrachtgevers vroegen steeds vaker naar certificeringen ...

Lees meer

SWP op Locatie: Schiphol Group

SWP op Locatie: Schiphol Group

donderdag 29 oktober

Op woensdag 25 november is het netwerk van Smart WorkPlace van harte welkom bij Schiphol Group. Centraal staat de werkomgeving ...

Lees meer

Geluid draagt bij aan een prettige werkomgeving

Geluid draagt bij aan een prettige werkomgeving

woensdag 28 oktober

Een prettige werkomgeving draait niet alleen om licht en temperatuur, maar ook om geluid. Audio over IP maakt het mogelijk ...

Lees meer

Genomineerden bekend voor CBRE Sustainability Award 2026

Genomineerden bekend voor CBRE Sustainability Award 2026

dinsdag 27 oktober

De vijf genomineerden zijn bekendgemaakt voor de CBRE Sustainability Award 2026. Deze award heeft als doel om inspiratie ...

Lees meer

Succesvolle Campus Day 2026!

Succesvolle Campus Day 2026!

dinsdag 27 oktober

Donderdag 15 oktober werd de 7e editie van Campus Day gehouden bij Leiden Bio Science Park. Het thema dat deze editie centraal ...

Lees meer

Van kantoorverplichting naar kantoor-FOMO

Van kantoorverplichting naar kantoor-FOMO

donderdag 22 oktober

De discussie over hybride werken is weer volop in het nieuws. ABN AMRO wil medewerkers minimaal de helft van hun werktijd ...

Lees meer

Webinar: 'Met meer inzicht naar minder vierkante meters'

Webinar: 'Met meer inzicht naar minder vierkante meters'

woensdag 21 oktober

Hoe maak je vastgoed efficiënter zonder dat de werkervaring eronder lijdt? Grote organisaties staan voor een dubbele ...

Lees meer

Terug naar boven