Blog Marian Thunissen: ‘Passie onder (werk)druk’

 

Blog Marian Thunissen: ‘Passie onder (werk)druk’

Smart WorkPlace-expert Petra Biemans en Marian Thunissen hielden samen de workshop ‘Passie onder (werk)druk’ tijdens het Jaarcongres van de Vereniging van Hogescholen. De laatste schreef er onderstaand blog over.

De werkdruk in het hoger onderwijs is en blijft een thema dat de gemoederen bezighoudt en dat moet worden aangepakt. Niemand gaat het onderwijs in omdat je daar zo lekker veel overuren kan maken. Nee, het hart van de meeste docenten gaat uit naar het onderwijs zelf. Uit onderzoek door Platform Talent voor Technologie (voormalig Platform Betatechniek; PBT 2018) blijkt dat aankomende en potentiele docenten het voorgezet onderwijs vooral interessant vinden vanwege de bijdrage die zij kunnen leveren aan de ontwikkeling van kinderen, het kunnen overdragen van kennis en de mogelijkheid om een bijdrage te leveren aan de maatschappij. Ook in het HBO is voor veel docenten de student en zijn of haar leerproces de belangrijkste motor achter het werk. ‘Aandacht, plezier en het contact met studenten en collega’s zijn voor mij de rode draad’, zo kopt een van de praktijkverhalen op de site www.werkenbijhogescholen.nl. Daarnaast maken zaken als uitdaging en afwisseling, ontwikkelingsmogelijkheden en autonomie en vrijheid in het werk het werken in een HBO waardevol (zie praktijkverhalen op www.werkenbijhogescholen.nl).

Werkgeluk en betekenisvol werk

Dit sluit mooi aan op de bevindingen van een grote reviewstudie door Fischer (2010) naar werkgeluk. Dieperliggend (‘eudemonisch’) werkgeluk gaat verder dan geluksmomentjes en plezier in het werk, en ontstaat als je kunt werken in een organisatie die dezelfde waardes onderschrijft als jij, waarin je zinvol en betekenisvol werk kunt doen dat je ook nog eens in staat stelt om jezelf als mens te ontplooien (of liever gezegd: jezelf te verwezenlijken). Werkgeluk is te beïnvloeden, aldus Fischer (2010). Naast persoonlijke kenmerken en gebeurtenissen en incidenten, zijn er werkaspecten die het werkgeluk kunnen bevorderen. Fischer (2010) wijst op het belang van groeimogelijkheden, verbondenheid met collega’s, autonomie, uitdaging, betekenisvol werk, een eerlijke en rechtvaardige (leer), cultuur, etc. Het zijn precies deze aspecten die HBO-medewerkers noemen als Werkgeluk bevorderende factoren in een onderzoek door het lectoraat Dynamische Talentinterventies (Verzijden, 2017). Zaken als bureaucratie, werkdruk, negatieve collega’s en het ontbreken van steun en waardering vanuit het management zetten juist het werkgeluk en de passie weer onder druk (Verzijden, 2017).

Werkgeluk onder druk

Recent onderzoek door Zestor (2019) laat zien dat medewerkers in het HBO bovengemiddeld tevreden zijn met de inhoud van hun werk, maar ook bovengemiddeld veel werkdruk in hun werk ervaren. Volgens 44% van het onderwijzend personeel is de werkdruk te hoog en nog eens 9% vindt het veel te hoog. Onder het onderwijsondersteunend personeel is respectievelijk 30% en 3% van mening dat de werkdruk hoog en te hoog is. Waar schort het vooral aan? Allereerst is er te weinig tijd om het werk te doen (gemiddelde score 5,8 voor alle respondenten en zelfs een 5,2 voor de docenten). Dit gaat ten koste van de werk-privé balans (gemiddelde score 5,3). Positief is dat medewerkers in het HBO doorgaans te spreken zijn over de mogelijkheid om de werkdruk te bespreken met direct leidinggevende (7,0).

Het onderzoek van Zestor toont ook een aantal andere aandachtspunten op aspecten waarvan we eerder gezien hebben dat die het werken in het HBO zo aantrekkelijk maakten en die bijdragen aan werkgeluk. Zo geeft maar vier op de tien medewerkers in het Zestor-onderzoek aan dat de doelen die in het team of binnen de opleiding gesteld worden, aansluiten aan bij de eigen visie op het onderwijs. Ook laat het onderzoek zien dat medewerkers minder tevreden zijn over de openheid en eerlijkheid van de communicatie binnen het team of opleiding en de mate waarin collega’s binnen het team of opleiding elkaar aanspreken op verantwoordelijkheden. Kortom: er bestaat veel behoefte aan uitwisseling en met elkaar leren, maar als daar geen ruimte voor wordt gemaakt rent elke docent in zijn of haar eentje hard door (druk, druk) (zie ook onderzoek door Ropes & Biemans, 2013).

Werkgeluk en werkdruk: twee zijdes van dezelfde medaille

Het Job Demand-Resources model (o.a. Bakker & Demerouti, 2007; Schaufeli & Taris, 2013) gaat er vanuit dat werk kan bestaan uit stressoren en uit energiebronnen. Het model veronderstelt dat hoge werkeisen leiden tot stressreacties en ongezondheid (het uitputtingsproces), terwijl het beschikken over veel energiebronnen leidt tot meer bevlogenheid, hogere motivatie en productiviteit (het motivationele proces) (Schaufeli & Taris, 2013). Bovendien, als de energiebronnen overheersen kan dat de stress door hoge werkeisen compenseren. Oftewel: werkgeluk (via de motivationele route) en werkstress (via de uitputtingsroute) zijn keerzijden van dezelfde medaille. En die onlosmakelijke verbondenheid van werkgeluk en werkdruk levert spanningen en dilemma’s op. Om er maar een paar te noemen (zie o.a. Korver, Fruijtier, Biemans & Meerman, 2010):

  • Voldoen aan de onderwijskundige eisen en urenplaatjes op de korte termijn versus de ontwikkeling van medewerkers op de langere termijn.
  • De student en onderwijs voorop versus eigen professionele ontwikkeling.
  • Samenwerken en afstemmen in teams versus individuele professionele autonomie.
  • Ruimte voor innovatie van het onderwijs versus de efficiëntie van gestandaardiseerde werkprocessen.
  • Externe oriëntatie die een professional kenmerkt versus de interne gerichtheid op HBO-onderwijs.

De vraag is: hoe gaan we in het HBO met deze dilemma’s om? Vaak zien we dat medewerkers het één willen, maar het andere doen. Maar is het nodig om voor één van de uitersten te kiezen? Het maakt in ieder geval dat we niet verder komen dan de oplossingen die al eerder bedacht zijn en maar mondjesmaat werken. Welke mogelijkheden biedt het denken vanuit én-én: is het bijvoorbeeld niet mogelijk om én klaar te staan voor de student én tegelijkertijd ruimte te vinden voor de eigen ontwikkeling? Bovendien worden oplossingen worden vaak ook op microniveau gezocht, op het niveau van de individuele medewerker al dan niet in interactie met zijn of haar leidinggevende. De vraag is of je daarmee van werkdruk naar werkgeluk komt. Immers, juist die collega’s en die studenten waren toch waarom het draait? Waarom die dan niet ook betrekken in de oplossing?

Focus verleggen: van voorkomen van werkdruk naar bevorderen van werkgeluk

Oplossingen moeten van een hogere orde komen: de manier van werken en het onderwijssysteem moet anders. Dat klinkt ingewikkeld, maar hoeft het niet te zijn. We zien dat al gebeuren in het onderwijs: teams die samen kijken hoe in het primaire proces meer ruimte kan ontstaan voor informeel en collegiaal leren, teams waar teamleden ingezet kunnen worden op hun unieke talenten in plaats van dat iedereen het zelfde moet kunnen en doen, teams en opleidingen die samen op basis van een gedeelde visie op onderwijs het onderwijs op een manier inrichten die inspirerend is voor studenten én docenten, HBO-bestuurders die binnen de instelling ruimte bieden voor pilots, etc. Hoe mooi zou het zijn als we deze nieuwe vormen van samen werken en samen leren meer met elkaar zouden kunnen delen. Bijvoorbeeld door intervisie en peerreview structureel in te bedden, ook over hogescholen heen, en daar opleidings- en ontwikkelingsbudgetten – die meestal onvoldoende benut worden omdat niemand tijd heeft voor een cursus − voor te reserveren. Dat dat werkt in praktijk is al gebleken bij de lerarenopleidingen (Biemans et al., 2016).

En hoewel we blij zijn met de aandacht voor de werkdruk in de huidige HBO-cao, liggen daar ook nog kansen. Hoe mooi kan het zijn: in de nieuwe cao een afspraak waarin instellingen gestimuleerd worden om een systematisch werkgelukbeleid te ontwikkelen, in plaats van alsmaar het accent te leggen op het voorkomen van werkdruk. We wensen iedere HBO-professional waardevol en mooi werk toe!

Petra Biemans is Lector HRM en Persoonlijk ondernemerschap bij Inholland en Marian Thunnissen is Lector Dynamische Talentinterventies bij Fontys Hogescholen.

Bron: https://fontysblogt.nl/

Delen:

Meer nieuws

Regionale aanwezigheid versterken 

Regionale aanwezigheid versterken 

maandag 16 november

Adviesbureau WorkWire versterkt haar aanwezigheid in Limburg en Brabant. Vanuit Venlo wil het bureau haar expertise op het ...

Lees meer

Wat voetbal ons leert over kantoorinrichting

Wat voetbal ons leert over kantoorinrichting

maandag 16 november

Kijk ons Parella-team eensgezind staan, in onze gloednieuwe shirts die we speciaal voor het voetbaltoernooi hebben aangeschaft. ...

Lees meer

Hoe transformeer je de werkomgeving?

Hoe transformeer je de werkomgeving?

donderdag 12 november

In de ‘gouden driehoek’ gaat het om design, werkplekconcept en hospitality. Samen vormen deze drie elementen ...

Lees meer

Een rechter kan mensen naar kantoor sturen, maar niet naar elkaar

Een rechter kan mensen naar kantoor sturen, maar niet naar elkaar

donderdag 12 november

‘Beleid kun je afdwingen, cultuur niet’, zegt Merijn van den Bergh van Rever. Zijn reactie op de Booking.com-uitspraak ...

Lees meer

Het zorgeloze kantoorpand

Het zorgeloze kantoorpand

woensdag 11 november

Een kantoorpand dat zelf nadenkt: het klinkt misschien futuristisch, maar met de huidige gebouwautomatisering is het praktijk. ...

Lees meer

Sacha Brons op plek 1 van de Duurzame 50 - 2026

Sacha Brons op plek 1 van de Duurzame 50 - 2026

dinsdag 10 november

Sacha Brons van Climate Cleanup, Oncra en Building Balance staat als winnaar op nummer 1 van de Duurzame 50. Harwil de ...

Lees meer

Kleine stappen naar een betere werkplek

Kleine stappen naar een betere werkplek

dinsdag 10 november

Je wilt dat mensen prettig kunnen werken op kantoor. Maar waar begin je als er al een inrichting staat en het budget beperkt ...

Lees meer

Meer waarde uit bestaand meubilair

Meer waarde uit bestaand meubilair

maandag 9 november

Grote organisaties beschikken over een portefeuille van duizenden meubels, verspreid over meerdere gebouwen en locaties. ...

Lees meer

'Begin bij de basis'

'Begin bij de basis'

donderdag 5 november

Vastgoed efficiënter maken zonder dat de werkervaring eronder lijdt? Grote organisaties staan voor een dubbele opgave: ...

Lees meer

Een waardevolle werkomgeving begint niet bij vierkante meters

Een waardevolle werkomgeving begint niet bij vierkante meters

woensdag 4 november

Een werkomgeving kan er prachtig uitzien en toch niet goed werken. De informele ontmoetingsplek klopt op papier, maar blijft ...

Lees meer

Het ongeplande succes van samenwerken

Het ongeplande succes van samenwerken

dinsdag 3 november

Herken jij dit ook? Je loopt langs collega’s, hoort een vraag en blijft hangen om dat je toevallig het antwoord weet. ...

Lees meer

Ergonomische oplossingen als onderdeel van het interieurontwerp

Ergonomische oplossingen als onderdeel van het interieurontwerp

maandag 2 november

Fellowes Contract Interiors ondersteunt organisaties en partners door heel Europa bij het realiseren van toekomstgerichte ...

Lees meer

Zelfs de kleinste verandering heeft een positief effect

Zelfs de kleinste verandering heeft een positief effect

maandag 2 november

‘Hoe kunnen we als organisatie duurzamer worden?’ Een vraag die organisaties zichzelf vaak terecht stellen. ...

Lees meer

Impact maken begint bij mensen

Impact maken begint bij mensen

donderdag 29 oktober

Afgelopen jaar merkten we tijdens een aantal aanbestedingen iets opvallends. Opdrachtgevers vroegen steeds vaker naar certificeringen ...

Lees meer

SWP op Locatie: Schiphol Group

SWP op Locatie: Schiphol Group

donderdag 29 oktober

Op woensdag 25 november is het netwerk van Smart WorkPlace van harte welkom bij Schiphol Group. Centraal staat de werkomgeving ...

Lees meer

Geluid draagt bij aan een prettige werkomgeving

Geluid draagt bij aan een prettige werkomgeving

woensdag 28 oktober

Een prettige werkomgeving draait niet alleen om licht en temperatuur, maar ook om geluid. Audio over IP maakt het mogelijk ...

Lees meer

Genomineerden bekend voor CBRE Sustainability Award 2026

Genomineerden bekend voor CBRE Sustainability Award 2026

dinsdag 27 oktober

De vijf genomineerden zijn bekendgemaakt voor de CBRE Sustainability Award 2026. Deze award heeft als doel om inspiratie ...

Lees meer

Succesvolle Campus Day 2026!

Succesvolle Campus Day 2026!

dinsdag 27 oktober

Donderdag 15 oktober werd de 7e editie van Campus Day gehouden bij Leiden Bio Science Park. Het thema dat deze editie centraal ...

Lees meer

Van kantoorverplichting naar kantoor-FOMO

Van kantoorverplichting naar kantoor-FOMO

donderdag 22 oktober

De discussie over hybride werken is weer volop in het nieuws. ABN AMRO wil medewerkers minimaal de helft van hun werktijd ...

Lees meer

Webinar: 'Met meer inzicht naar minder vierkante meters'

Webinar: 'Met meer inzicht naar minder vierkante meters'

woensdag 21 oktober

Hoe maak je vastgoed efficiënter zonder dat de werkervaring eronder lijdt? Grote organisaties staan voor een dubbele ...

Lees meer

Terug naar boven