De kneedbare kameel 

5 min

 

De kneedbare kameel 

Nu er zoveel mogelijkheden zijn om flexibel te werken, valt op dat de meeste kenniswerkers alsnog een vast weekritme aanhouden. Werkgevers proberen daarbinnen te sturen op meer kantoortijd, terwijl het volgens SWP-expert Jan Gerard Hoendervanger veel effectiever is om in te zetten op flexibiliteit als kernwaarde van de werkcultuur.

Vaste patronen

Scrollend door het nieuwste Leesman rapport Rhythms keek ik er bijna overheen: aan de grafiek met de inmiddels overbekende ‘kameel’ (met piekbezetting van het kantoor op dinsdag en donderdag) was een extra staaf toegevoegd: “I have no fixed routine / As required”. Je zou verwachten dat de meerderheid van de ruim honderdduizend wereldwijde respondenten deze antwoordoptie koos. We zijn immers aangeland in het tijdperk van vrijwel onbegrensde mogelijkheden om plaats- en tijdonafhankelijk te werken? Toch blijkt 72 procent te werken volgens een weekpatroon met vaste kantoor- en thuiswerkdagen.

Het is niet zo moeilijk om verklaringen te bedenken. Onze maatschappij is ingericht op vaste weekpatronen en dus het is handig je weekritme af te stemmen op dat van opvang of school, sport, mantelzorg en op het vaste werkritme van je partner. Een voordeel voor de samenwerking kan zijn, dat collega’s op voorspelbare dagen bereikbaar en aanwezig zijn. HR-regelingen en systemen voor thuiswerk- en reiskostenvergoedingen werken vaste patronen soms verder in de hand. Ook speelt de psychologische behoefte aan structuur (die de één sterker heeft dan de ander) een rol. Nu vaste werkpatronen niet meer per se nodig zijn, vallen we collectief door de mand, als onverbeterlijke gewoonte- en kuddedieren.

Variabele behoeften

Is dat erg? Gelet op de genoemde voordelen niet, zou je zeggen. Ook ben ik ben het met Sep Bartels eens dat flexibiliteit keerzijden heeft. Toch denk ik dat het goed zou zijn om de weekpatronen wat meer te laten variëren, in het belang van zowel de medewerker als de organisatie. Kenniswerk verloopt zelden lineair, het gaat in fasen en iteraties, met wisselende (samen)werkvormen en werkdruk. Kenniswerkers zijn bovendien geen robots – productiviteit is afhankelijk van fluctuaties in energie en inspiratie. De privésituatie is evenmin constant; een goede werk-privébalans beweegt daarin mee. In deze context van variabele behoeften is een vast werkpatroon per definitie suboptimaal.

De dagelijkse praktijk bevestigt deze stelling. Sommige medewerkers hebben of voelen niet de ruimte om af en toe eens af te wijken van het vaste weekritme van hun team, wanneer dat hun productiviteit, gezondheid of privésituatie ten goede zou komen. Nog herkenbaarder is denk ik hoe lastig het kan zijn om op korte termijn, ad-hoc samen te komen. Structureel volle agenda’s en deeltijddagen zijn aloude belemmeringen, maar nu daar vaste thuiswerkdagen bij zijn gekomen, is het soms echt problematisch. Hoe fijn zou het zijn, als we de vaste patronen wat vaker zouden loslaten, wanneer het werk of de privésituatie dat vraagt?

Worstelende werkgevers

Al sinds het begin van het hybride werken zijn er zorgen over mogelijk schadelijke (lange termijn) effecten op samenwerking en sociale verbondenheid. Het recente ledenonderzoek van AWVN signaleert dat steeds meer werkgevers deze zorgen vertalen naar striktere kaders; 78 procent hanteert inmiddels een verplicht aantal kantoordagen per week. Het is vaak de uitkomst van een worsteling, omdat zij ook de voordelen zien van autonomie en zelfsturing, zeker in een krappe arbeidsmarkt. Maar met al die uiteenlopende werkpatronen worden fysieke ontmoetingen simpelweg te schaars, zo is het algemene gevoel.

Ik begrijp waar dit vandaan komt, maar denk dat verplichte kantoordagen niet de beste oplossing zijn. Zolang de werkpatronen vast blijven, los je het probleem van conflicterende agenda’s niet op. En door autonomie terug te dringen, zullen de patronen er alleen maar vaster op worden, vrees ik. Want dit kan de bereidheid ondergraven om je flexibel op te stellen wanneer het werk dat vraagt. Volgens mij is het veel effectiever, en beter passend bij de aard van het werk en de behoeften van medewerkers, om in te zetten op meer flexibiliteit in de werkpatronen. Dit vraagt een cultuurverandering in plaats van striktere kaders.

Flexibiliteit als kernwaarde

In de ene organisatie is het veel gebruikelijker om in goed overleg af te wijken van regels en routines dan in de andere – flexibiliteit is een cultuurkenmerk en ik denk dat het in de huidige context van hybride werken en dynamische behoeften goed is om er een kernwaarde van te maken. Daarmee bedoel ik nadrukkelijk niet dat alle werkweken verschillend moeten worden of dat met elke werk- of privéwens moet worden meebewogen. Het gaat om de bereidheid dat af en toe te doen, wanneer het belangrijk en mogelijk is. Belangrijk voor het werk en mogelijk in de privésituatie, of juist omgekeerd. Daarbuiten is het prima om vaste routines aan te houden, want die hebben ook hun waarde.

Ik denk dat het krachtig is, en passend bij een volwassen arbeidsrelatie, om flexibiliteit als iets wederkerigs te zien. Het is een kwestie van geven en nemen, altijd in goed overleg. Het mooie is: naarmate je meer flexibiliteit geeft, als werkgever én als werknemer, krijg je daar ook meer flexibiliteit voor terug. Hetzelfde geldt tussen collega’s.

Bijkomende voordelen

Deze insteek dwingt tot afstemming over wanneer er moet en kan worden afgeweken van de vaste patronen. Dat kun je zien als ‘gedoe’ en het zal ook niet altijd even soepel gaan, maar juist daardoor wordt duidelijk waar de prioriteiten en mogelijkheden liggen en maak je die bespreekbaar. Dit resulteert in bewustere en gezamenlijke keuzes in waar en wanneer het werk wordt gedaan. Als je met mensen afspreekt dat ze bij uitzondering op een bepaalde dag naar kantoor gaan, dan moet dat zijn omdat er iets gepland is waarbij hun fysieke aanwezigheid waardevol wordt geacht. Zo richt je je op het organiseren van waardevolle ontmoetingen, in plaats van te sturen op een bepaalde aanwezigheidsgraad.

Tot slot is een ‘flexibiliteit-koesterende’ werkcultuur een belangrijke randvoorwaarde voor een effectieve ‘kamelenjacht’, gericht op een evenwichtiger en dus efficiënter gebruik van kantoren, treinen en wegen, met beheersbare piekbezettingen. Want naarmate het kantoorbezoek zich meer spreidt over de hele werkweek, groeit de behoefte om af en toe af te wijken van de vaste patronen. Omdat er (nog) minder overlap in de weekpatronen zit. Als je bijvoorbeeld vaste kantoordagen per afdeling instelt, dan is het belangrijk om op een goede manier uitzonderingen te maken voor (integrale) samenwerking tussen de afdelingen Hoe dit in de dagelijkse praktijk gaat, is echt een cultuurding.

Delen:

Meer nieuws

25 november SWP op Locatie bij Schiphol Group

25 november SWP op Locatie bij Schiphol Group

donderdag 19 november

Volgende week woensdag, 25 november is het netwerk van Smart WorkPlace welkom bij Schiphol Group. De vraag die deze middag ...

Lees meer

APK van de werkomgeving

APK van de werkomgeving

woensdag 18 november

Veel organisaties hebben de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in hybride werken. Met nieuwe werkplekconcepten, thuiswerkafspraken, ...

Lees meer

Prestatieladder Socialer Ondernemen

Prestatieladder Socialer Ondernemen

dinsdag 17 november

ISS Facility Services Nederland heeft voor de derde keer op rij PSO Trede 3 behaald, het hoogste niveau op de Prestatieladder ...

Lees meer

Regionale aanwezigheid versterken 

Regionale aanwezigheid versterken 

maandag 16 november

Adviesbureau WorkWire versterkt haar aanwezigheid in Limburg en Brabant. Vanuit Venlo wil het bureau haar expertise op het ...

Lees meer

Wat voetbal ons leert over kantoorinrichting

Wat voetbal ons leert over kantoorinrichting

maandag 16 november

Kijk ons Parella-team eensgezind staan, in onze gloednieuwe shirts die we speciaal voor het voetbaltoernooi hebben aangeschaft. ...

Lees meer

Hoe transformeer je de werkomgeving?

Hoe transformeer je de werkomgeving?

donderdag 12 november

In de ‘gouden driehoek’ gaat het om design, werkplekconcept en hospitality. Samen vormen deze drie elementen ...

Lees meer

Een rechter kan mensen naar kantoor sturen, maar niet naar elkaar

Een rechter kan mensen naar kantoor sturen, maar niet naar elkaar

donderdag 12 november

‘Beleid kun je afdwingen, cultuur niet’, zegt Merijn van den Bergh van Rever. Zijn reactie op de Booking.com-uitspraak ...

Lees meer

Het zorgeloze kantoorpand

Het zorgeloze kantoorpand

woensdag 11 november

Een kantoorpand dat zelf nadenkt: het klinkt misschien futuristisch, maar met de huidige gebouwautomatisering is het praktijk. ...

Lees meer

Sacha Brons op plek 1 van de Duurzame 50 - 2026

Sacha Brons op plek 1 van de Duurzame 50 - 2026

dinsdag 10 november

Sacha Brons van Climate Cleanup, Oncra en Building Balance staat als winnaar op nummer 1 van de Duurzame 50. Harwil de ...

Lees meer

Kleine stappen naar een betere werkplek

Kleine stappen naar een betere werkplek

dinsdag 10 november

Je wilt dat mensen prettig kunnen werken op kantoor. Maar waar begin je als er al een inrichting staat en het budget beperkt ...

Lees meer

Meer waarde uit bestaand meubilair

Meer waarde uit bestaand meubilair

maandag 9 november

Grote organisaties beschikken over een portefeuille van duizenden meubels, verspreid over meerdere gebouwen en locaties. ...

Lees meer

'Begin bij de basis'

'Begin bij de basis'

donderdag 5 november

Vastgoed efficiënter maken zonder dat de werkervaring eronder lijdt? Grote organisaties staan voor een dubbele opgave: ...

Lees meer

Een waardevolle werkomgeving begint niet bij vierkante meters

Een waardevolle werkomgeving begint niet bij vierkante meters

woensdag 4 november

Een werkomgeving kan er prachtig uitzien en toch niet goed werken. De informele ontmoetingsplek klopt op papier, maar blijft ...

Lees meer

Het ongeplande succes van samenwerken

Het ongeplande succes van samenwerken

dinsdag 3 november

Herken jij dit ook? Je loopt langs collega’s, hoort een vraag en blijft hangen om dat je toevallig het antwoord weet. ...

Lees meer

Ergonomische oplossingen als onderdeel van het interieurontwerp

Ergonomische oplossingen als onderdeel van het interieurontwerp

maandag 2 november

Fellowes Contract Interiors ondersteunt organisaties en partners door heel Europa bij het realiseren van toekomstgerichte ...

Lees meer

Zelfs de kleinste verandering heeft een positief effect

Zelfs de kleinste verandering heeft een positief effect

maandag 2 november

‘Hoe kunnen we als organisatie duurzamer worden?’ Een vraag die organisaties zichzelf vaak terecht stellen. ...

Lees meer

Impact maken begint bij mensen

Impact maken begint bij mensen

donderdag 29 oktober

Afgelopen jaar merkten we tijdens een aantal aanbestedingen iets opvallends. Opdrachtgevers vroegen steeds vaker naar certificeringen ...

Lees meer

SWP op Locatie: Schiphol Group

SWP op Locatie: Schiphol Group

donderdag 29 oktober

Op woensdag 25 november is het netwerk van Smart WorkPlace van harte welkom bij Schiphol Group. Centraal staat de werkomgeving ...

Lees meer

Geluid draagt bij aan een prettige werkomgeving

Geluid draagt bij aan een prettige werkomgeving

woensdag 28 oktober

Een prettige werkomgeving draait niet alleen om licht en temperatuur, maar ook om geluid. Audio over IP maakt het mogelijk ...

Lees meer

Genomineerden bekend voor CBRE Sustainability Award 2026

Genomineerden bekend voor CBRE Sustainability Award 2026

dinsdag 27 oktober

De vijf genomineerden zijn bekendgemaakt voor de CBRE Sustainability Award 2026. Deze award heeft als doel om inspiratie ...

Lees meer

Terug naar boven