Duurzaamheid integraal verankeren in een programma van eisen
Hoe zorgen organisaties ervoor dat duurzaamheidsdoelen niet verzanden in goede bedoelingen, maar werkelijkheid worden in een (ver)nieuwbouwproject? Steeds meer organisaties hebben hoge duurzaamheidsambities: klimaatneutraal bouwen, werken met herbruikbare materialen en natuurinclusief ontwerpen staan hoog op de agenda.
De vertaling van deze ambities naar concrete eisen in het Programma van Eisen, blijkt in de praktijk vaak lastig. TwynstraGudde onderzocht succesfactoren om grip te krijgen op duurzaamheid in programma’s van eisen en haalde inzichten op bij verschillende opdrachtgevers.
Duurzaamheid is meer dan energiebesparing
De afgelopen jaren lag in de gebouwde omgeving veel nadruk op energiezuinige gebouwen. De nadruk op energiezuinige gebouwen in de afgelopen jaren is grotendeels te verklaren door invoering van de BENG-eisen (Bijna EnergieNeutrale Gebouwen) en de wettelijke verplichting tot energielabels. Deze regelgeving heeft organisaties gestimuleerd om hun vastgoed energetisch te verbeteren.
Duurzaamheid is meer dan alleen energie. Het gaat om bouwen zonder natuurlijke hulpbronnen uit te putten, weerbaar zijn tegen de gevolgen van klimaatverandering en het versterken van biodiversiteit. In het duurzaamheidskompas die het bedrijf gebruikt, onderscheiden ze vijf thema’s: energie, materiaal, klimaatadaptatie, sociaal en natuurinclusief. Het kompas biedt een kapstok om duurzaamheidsambities concreet te maken en te vertalen in programma’s van eisen.
Programmeren met duurzaamheid
De vijf thema’s uit het duurzaamheidskompas vormen een vertrekpunt. Vervolgens wordt de stap gezet naar het vertalen van deze ambities naar concrete, functionele eisen in het Programma van Eisen. Functionele eisen beschrijven wát je wilt bereiken, niet hoe. Zo wordt duurzaamheid concreet en toetsbaar, terwijl de markt de ruimte krijgt om met de beste oplossing te komen.
Door duurzaamheid vanaf het begin integraal mee te nemen in het Programma van Eisen, wordt er voorkomen dat later, vaak duurdere, aanpassingen nodig zijn. Bovendien biedt een integrale benadering koppelkansen om meerdere duurzaamheids- en/of organisatiedoelen tegelijk te bereiken.
Succesfactoren uit de praktijk
En hoe pak je duurzaamheid in de praktijk aan? Op basis van verschillende gesprekken kwam formuleerde het bedrijf vier benaderingen om duurzaamheid tot uitvoering te krijgen:
1) Verbind duurzaamheid aan organisatiedoelen: verbindt duurzaamheid aan de strategische doelen van de organisatie. Een organisatie die zich richt op het aantrekken van personeel kan bijvoorbeeld inzetten op een gezonde en aantrekkelijke werkomgeving. Hiermee wordt duurzaamheid integraal onderdeel van het ontwerp, in plaats van een losse post die eruit kan worden gehaald.
2) Standaardiseer duurzaamheidseisen: voor organisaties met veel bouwprojecten kan het helpen om duurzaamheidseisen in een standaard programma van eisen op te nemen. Formuleer per thema en set basiseisen die voor alle projecten gelden. Dit voorkomt willekeur en maakt duurzaamheid de norm, zodat cherrypicking tussen project wordt voorkomen.
3) Maak het passend en concreet: programma’s van eisen vertellen vaak een verhaal. Ze maken duurzaamheid niet tot een waslijst van losse eisen maar tot een samenhangend geheel dat logisch voortkomt uit de identiteit en ambities van de organisatie.
4) Investeer in draagvlak: om duurzaamheidsambities te realiseren zijn niet alleen harde eisen nodig, maar ook betrokkenheid, eigenaarschap en draagvlak binnen de organisatie. Ambities verankeren in de organisatie vraagt tijd en aandacht. Samenwerken en draagvlak creëeren bij de projectorganisatie is essentieel. De rol van een ambassadeur kan daarbij helpend zijn: iemand die het verhaal kan vertellen met bevlogenheid en passie, en kan schakelen tussen verschillende organisatielagen.
Op deze manier wordt duurzaamheid meer verankerd in het Programma van Eisen en zijn er verschillende perspectieven en handvaten voor meer inzicht.
Meer lezen? Bekijk hier het rondetafelgesprek waarin er dieper op dit onderwerp wordt ingegaan of bekijk hier meer informatie
