Nederland recyclekampioen?
Nederland heeft zich in de aanloop van de Global Recycling Day en de Week van de Ciruclaire Economie gepresenteerd als recyclekampioen. Maar nieuw onderzoek van Ipsos (in opdracht van waste-to-product bedrijf Renewi) laat een heel ander beeld zien. De Circular Reality Scan 2026 toont dat Nederlanders én Nederlandse bedrijven het belangrijk vinden dat producten gerecyclede materialen bevatten, maar dat hun daadwerkelijke aankoopgedrag daar structureel bij achterblijft.
De conclusies zijn helder: Nederland heeft een duurzaam zelfbeeld, maar geen duurzaam gedrag. En dat terwijl er een strijd om grondstoffen gaande is. Nederland is voor meer dan 60 procent afhankelijk van grondstoffenimport van buiten de Europese Unie. Circulair gedrag is dus geen luxe maar een noodzaak.
We willen wel, maar doen het niet
Uit het onderzoek blijkt dat 90 procent van de consumenten en 80 procent van de bedrijven recycling belangrijk vindt. Maar bij de aankoop gaat het mis: minder dan de helft van de Nederlanders controleert of producten gerecyclede materialen bevatten. Met name jongeren, vaak gezien als de ‘groene generatie’, lopen achter. Jongvolwassenen (18 – 24 jaar) vinden het aanzienlijk minder belangrijk dat producten uit gerecyclede materialen bestaat dan 55- tot 70-jarigen (59 procent versus 74 procent).
Ook bij bedrijven is er een kloof tussen intentie en gedrag. Hoewel duurzaam aankopen wordt omarmd als belangrijk thema, wordt dit in de dagelijkse praktijk beperkt omgezet in actie. Minder dan de helft van de bedrijven houdt bij inkoop veel rekening met gerecyclede grondstoffen, en een aanzienlijke groep (7 op 10) meet de eigen milieu-impact niet of nauwelijks.
Vooral het mkb blijft achter. Waar grotere bedrijven, door compliance en rapportageverplichtingen, vaak concrete stappen zetten, blijft het bij kleinere bedrijven vaak bij goede bedoelingen.
Kennis en regels belangrijke rem
De Circulair Reality Scan wijst op een kennisprobleem. Veel consumenten en bedrijven weten niet goed wat écht duurzaam of circulair is. 86 procent van de Nederlandse consumenten weten niet hoeveel van hun afval daadwerkelijk wordt gerecycled. Bovendien herkennen ze gercyclede producten onvoldoende of twijfelen ze aan de betrouwbaarheid van materiaalclaims. 76 procent van de consumenten vertrouwt labels soms tot nooit. 82 procent van de Nederlandse bedrijven heeft veel tot volledig vertrouwen in recycling labels.
Het wijdverbreide idee dat ‘we het al goed doen’ is dus niet correct. We leren dat vrijwillige actie niet genoeg leidt tot blijvende gedragsverandering, terwijl duidelijke verplichtingen wél tot consistent gedrag leiden.
Beter in zeggen dan in doen
De eerste Circulair Reality Scan laat zien dat Nederland zichzelf een stevig duurzaamheidsimago toedicht, maar dat de praktijk achterblijft. Dat is opvallend, omdat Nederland zichzelf ambitieuze doelen heeft gesteld: in 2035 moet minimaal 82 procent van het Nederlandse afval worden gerecycled en in 2050 wil Nederland volledig circulair zijn. Juist voor deze recycling- en circulariteitsambities is concreet, zichtbaar gedrag van consumenten en bedrijven noodzakelijk.
Tegelijkertijd speelt er een groeiende strijd om schaarse grondstoffen, terwijl Nederland sterk afhankelijk van import van grondstoffen buiten Europa is. De kloof tussen intentie en gedrag is groot en belemmert de vooruitgang richting een meer circulaire economie.
“We denken dat we goed bezig zijn, maar de cijfers bevestigen anders,” zegt Harld Peters, CEO van Renewi. “Deze cijfers zijn een wake-up call. Nederland profiteert zich graag als duurzaam gidsland, maar uit dit onderzoek blijkt dat er nog veel meer werk aan de winkel is. Als we onze klimaat- en circulaire doelen voor 2035 en 2050 willen halen, moeten we nu handelen. Dat vraagt om gedragsverandering, betere voorlichting én duidelijke spelregels.”
Over het onderzoek
De Circulair Reality Scan 2026 is een representatief onderzoek onder duizend Nederlandse consumenten (1- 70 jaar) en tweehonderd Nederlandse bedrijven (met meer dan óf gelijk aan tien werknemers, procurement verantwoordelijken). Het onderzoek werd uitgevoerd door onderzoeksbureau Ipsos in opdracht van Renewi. Deze scan brengt trends in kennis, houding en gedrag rond recycling en circulariteit in kaart en geeft een beeld van de mate waarin intenties overeenkomen met werkelijk gedrag in Nederland.
