Combineer ambitieuze projecten met praktijkonderzoek

 

Combineer ambitieuze projecten met praktijkonderzoek

Bij wellbeing in de werkomgeving is het belangrijk om ambitieuze projecten te combineren met praktijkonderzoek. Die oproep deed Jan Gerard Hoendervanger tijdens het webinar ‘Is vastgoed de sleutel voor wellbeing?’

Tijdens het webinar, dat Smart WorkPlace en CoreNet Global Benelux Chapter woensdagmiddag 7 oktober gezamenlijk organiseerden, pakten drie organisaties – Menzis, Gemeente Utrecht en ABN AMRO – deze handschoen nadrukkelijk op.

Nick Lettink en Bart In 't Velt

Nick Lettink van Ynno en Bart In ’t Velt van Menzis trapten af met ‘Leefkracht in de werkomgeving van Menzis! … van theorie naar praktijk’. Daarbij speelt de salutogenese theorie van Aaron Antonovsky, die focust op de factoren die positief bijdragen aan onze fysieke gezondheid en mentale welzijn in plaats van op factoren die ons ziek maken, een grote rol. “Het gaat er niet om om een probleem op te lossen door naar een dokter te gaan, maar om wat we preventief kunnen doen om onze gezondheid te verbeteren”, aldus Lettink. Dit betekent in de werkomgeving kijken naar wat er te doen is om mensen naast actief ook passief gezonder te maken – meer licht, goede akoestiek en gezonde lucht – en gedrag stimuleren om dat uit te lokken. Bij Menzis heet dat leefkracht, een van de centrale pijlers binnen het werken bij Menzis. In ’t Velt: “Leefkracht betekende bij Menzis een koerswijziging: van ziekte & zorg naar gezondheid & gedrag. En het is meer dan vitaliteit, omdat het ook bewustwording betekent.” Een gezonde leefstijl bevat bij Menzis vier elementen: ik beweeg voldoende, ik eet en drink voldoende, ik ontmoet & doe mee, ik rust & ontspan voldoende.

Combineer ambitieuze projecten met praktijkonderzoek

Menzis investeerde bij leefkracht veel in begeleiding en keek ook naar de cultuur van de verschillende locaties. Daarnaast was er subjectief en objectief realtime onderzoek op uiteenlopende terreinen (gezond eten, beweging, ontspanning, natuur, daglicht, ownership, diversiteit, verbondenheid, duurzaamheid, binnenklimaat), zowel in oude als in de nieuwe werkomgeving. Het onderzoek had als centrale onderzoeksvraag in hoeverre de werkomgeving bijdroeg aan:

-        De fysieke en mentale gezondheid van de medewerkers   

-        Samenwerking binnen het team en in de keten

-        Het behalen van afgesproken resultaten

-        Eigen regie m.b.t. de manier van werken

-        Zichtbaarheid van de bedrijfsidentiteit

In ’t Velt lichtte vervolgens de interventies toe die Menzis heeft gedaan op een aantal terreinen, zoals ontspanning (ontspanningsruimte, VR-beleving, sanitaire ruimte, plekken om terug te trekken, buitenterras, huiskamers), rust en focus (duidelijke zonering, hoogwaardige akoestiek, kleine clusters van werkplekken, ruimtes om terug te trekken, natuurlijke vormen en materialen, elkaar aanspreken), beweging (trapgebruik stimuleren, zit-sta bureaus, water en koffie, reductie reisbeweging, Menzis Runners), flexibiliteit (uitrol moderne devices, Office 365 en Hubs, werken door het hele pand met thuisbasis, diversiteit in overlegruimtes, makkelijk samenwerken met externen), kunst en signing (kleurgebruik passend bij werkomgeving, keuzevrijheid voor medewerkers, mensen centraal).

De grootste uitdagingen bij het creëren van een gezonde werkomgeving zijn volgens Lettink en In ’t Velt de medewerker zelf, mede vanwege de diversiteit, en het feit dat organisaties vaak niet weten hoe te beginnen. Succesfactoren van leefkracht bij Menzis zijn volgens hen de integrale aanpak, het gefaseerd bouwen en het doorontwikkelen. Ze concluderen ook dat COVID-19 als versneller heeft gewerkt voor een nieuwe manier van werken. Dat uit zich onder meer in:

-        Plaats- en tijdonafhankelijk werken als nieuwe norm

-        Digitaal werken vormt de basis

-        Thuiswerken wordt – in de juiste balans – onderdeel van de routine

-        Medewerkers worden steeds meer zelfstandige professionals – vakbekwaam, ondernemend, verantwoordelijk en resultaatgericht – maar hebben daar wel hulp bij nodig

-        Het kantoor wordt op steeds meer plekken een flexibele en multifunctionele kantooromgeving, gericht op ontmoeten en samenwerken, maar de focus moet wel op werk blijven

Paul van Rijn

De tweede bijdrage kwam van Paul van Rijn van de gemeente Utrecht. Hij ging in op gezondheid en de gebouwde omgeving bij de gemeente Utrecht. In zijn optiek kan real estate namelijk wel degelijk een sleutel voor wellbeing zijn. Daarbij zoomde hij eerst uit naar overkoepelende slogan van de gemeente, ‘Gezond stedelijk leven voor iedereen’. Vervolgens ging hij in op impact van corona, “de collectieve nieuwjaarsduik”, waarbij de gemeente Utrecht dit voorjaar in recordtempo zo’n 2000 thuiswerkplekken inrichtte. Ook ging hij in op twee ‘corona-enquêtes’ die de gemeente hield en die een hoge respons opleverden. Een van de uitkomsten daarbij was dat 38 procent aangaf het kantoor eigenlijk niet meer nodig te hebben. Van Rijn ging ook in op het kwalitatieve deel: “Functioneel redden we het wel – de ICT is op orde en we weten wat we moeten doen – maar we zien gaandeweg ook dat het thuiswerken een negatieve impact heeft: een deel van de mensen zijn eenzaam en raken de binding met de organisatie kwijt.”

Combineer ambitieuze projecten met praktijkonderzoek

De gemeente Utrecht wil daarom bij het opgavegericht werken nadrukkelijk ook aandacht besteden aan de medewerker. “Daarbij ontleden we de opgave en proberen we aan de hand van vier thema’s – diversiteit & inclusiviteit, gezondheid & duurzaamheid, betrokkenheid, effectiviteit – passende faciliteiten aan te bieden.” Bij het thema gezondheid hanteert de gemeente Utrecht als vier uitgangspunten de verhouding individu-collectief, flexibiliteit, cultuur en actief stimuleren. “Op basis hiervan willen we een fysiek mentaal en gezonde werkomgeving creëren.” Daarbij gaat het bij individu-collectief onder meer om het enerzijds vrijheid geven en het anderzijds kaders stellen. Bij flexibiliteit gaat het om het inhoudelijk organiseren van je werk – de work-life balance – en om de flexibiliteit van tijd en plaats. Daarbij is het type werk vaak gekoppeld aan het type mens. Van Rijn  maakt daar ook de koppeling met huisvesting: “Als je flexibiliteit kunt faciliteren, kun je ze ook begeleiden in het gebruik ervan.” Het derde uitgangspunt, cultuur, is volgens Van Rijn de belangrijkste: “We moeten ons nu namelijk de vraag stellen: als we veel mensen niet meer vaak op kantoor zien en als we diversiteit gaan faciliteren, wat betekent dat voor de manier van organiseren en voor het type leiders en managers. En voor de ondersteuning en het werk. Huisvesting is in die context een manifestatie van de organisatiecultuur. Ik ben dan ook benieuwd hoe die zich de komende maanden gaat ontwikkelen.” Ook bij het laatste uitgangspunt, het actief ondersteunen, gaat het erom, aldus Van Rijn: “Wat kun je vanuit de ondersteuning doen en wat mag je daarin van het primaire proces verwachten? Wij hebben nu aangegeven dat ondersteuning een actievere rol mag gaan vervullen op het punt van gezondheid en gezond kunnen werken. Zo kun je bijvoorbeeld in de gebouwde omgeving al veel doen met biophilic design.” Resumerend stelde Van Rijn dat de gebouwde omgeving bij wellbeing wel degelijk het verschil kan maken: “Enerzijds om werken leuker en gemakkelijker te maken en anderzijds om werken gezonder te maken.” De gemeente Utrecht rondt de visie op dit onderwerp in november af.

Claire lutje Schipholt

De derde spreker, Claire lutje Schipholt van ABN AMRO, ging in op ‘Energized you; een integrale aanpak voor wellbeing’. Ze legde uit dat een belangrijke doelstelling daarbij is dat medewerkers hun dag afsluiten met evenveel energie als waarmee ze zijn begonnen. Vervolgens lichtte ze het energiemanagementmodel toe, waarmee wordt gewerkt in een integrale visie vanuit FM, HR en ICT. Daarin gaat het om de vier energiebatterijen van elke medewerker: de mentale, de fysieke, de sociaal-emotionele en de centrale energie. Zowel organisatie als medewerker kunnen met deze energiebatterijen aan de slag gaan. Schipholt lichtte ook toe hoe ABN AMRO tot dit model is gekomen. Zo deed FM een ‘deepdive’ in wat wellbeing nu eigenlijk is vanuit de gebouwenkant. Daarbij werd gekeken naar drie methodes, de WELL-methodiek, de Leesman-methodiek en de Levenswerken-methodiek. Daarbij kijkt de laatste vooral naar omgevingspsychologie: onder meer het effect van kleuren en verhoudingen op het gevoel van medewerkers.

Combineer ambitieuze projecten met praktijkonderzoek

De ‘deepdive’ leverde een aantal zaken op waarmee aan de slag kon worden gegaan zoals temperatuurregeling, akoestiek en individueel gefocust werken. Bij dat laatste bleek gedrag erg belangrijk. Ook gezonde voeding en ontspannen en bewegen gedurende de werkdag bleken belangrijke items. Uit de omgevingspsychologie was een belangrijk inzicht dat met eenheid, kleur, identiteit en intuïtief inrichten bevorderd kan worden hoe ruimtes op de juiste manier gebruikt worden. Schipholt lichtte ook toe hoe corona de wereld op zijn kop zette. “Zo kwam naar voren dat medewerkers aangaven dat ze een van de pijnpunten – individueel gefocust werken – over het algemeen prima thuis konden doen.” Tegelijkertijd heeft corona ook nieuwe vragen opgeroepen: “We gaan nu kijken hoe ons kantoor er na corona uit moet zien, hoe we het energiemanagement daarin toe moeten passen. Daarbij willen we op kantoor de employee journey zo goed inrichten, dat het doordrongen is van de ‘cultuur’ van energiemanagement en dat medewerkers er niet omheen kunnen.” Aan het eind stelde Schipholt de deelnemers aan het webinar enkele vragen:

-        Welke positieve ervaringen hebben jullie al rondom de nieuwe situatie op kantoor?

-        Heb je ideeën voor nieuwe experimenten met een positieve impact op het energiemanagement van medewerkers?

-        Op kantoor konden we het gedrag van medewerkers goed positief binvloeden. Hoe kunnen er nu voor zorgen dat medewerkers thuis tijdens de werkdag ook gezond eten, bewegen, ontspannen, collega’s ontmoeten etc.?

Jan Gerard Hoendervanger

De vierde en afsluitende spreker was Jan Gerard Hoendervanger. Hij focuste op onderzoek en wetenschap in zijn bijdrage ‘Wat weten we over welzijn in relatie tot de werkomgeving?’. Hoendervanger sprak aan het begin de hoop uit dat zijn bijdrage mensen en organisaties zou stimuleren om meer praktijkonderzoek te doen en om de verbinding te zoeken tussen onderzoek en projecten. Hij benadrukte ook dat in Nederland veel onderzoeksinstituten zich bezighouden met de gezonde werkomgeving. Uiteindelijk leidde zijn inleiding tot een inventarisatie van de huidige stand van zaken in de wetenschap op dit punt:

-        Relatief veel kennis over het belang van (controle over) licht, lucht, geluid, groen

-        Veel onderzoek naar lay-out (concepten), maar vaak zonder link met welzijn

-        Focus op fysiek welzijn, niet op mentaal en sociaal welzijn

-        Focus op de directe effecten van de omgeving, niet op gedragsbeinvloeding

-        Focus op generieke effecten, niet op individuele verschillen

-        Focus op preventie, niet op amplitie (het versterken van gezondheid en gezond gedrag)

Volgens Hoendervanger is er meer onderzoek nodig, met name op drie punten:

-        Individuele verschillen: Person-Environment Fit

-        Het bevorderen van gezond gedrag via de werkomgeving

-        Omgevingseffecten op mentaal en sociaal welzijn

De Person-Environment Fit komt uit de arbeids- en organisatiepsychologie en is ontwikkeld om te kijken naar de fit tussen persoon en organisatie qua bijvoorbeeld cultuur en waardes. Bij de werkomgeving gaat het erom om de behoeften van een persoon af te stemmen op wat een omgeving kan bieden, maar ook om de fit tussen de abilities en de demands.

Bij het bevorderen van gezond gedrag in de werkomgeving maakte Hoendervanger meteen een relativerende opmerking. Uit onderzoek is namelijk gebleken dat de fysieke omgeving maar voor vijf procent de gezondheid bepaalt. Gedrag heeft veel meer invloed, volgens dit onderzoek veertig procent. Dit brengt Hoendervanger tot de stelling dat vastgoed inderdaad een sleutel tot welzijn kan zijn, maar alleen als we daarbij de invloed van omgeving op gedrag meenemen. Volgens Hoendervanger zijn er drie routes waarlangs een gezonde werkomgeving een bijdrage kan leveren aan gezond werkgedrag: faciliteren, stimuleren en leren. Daarbij benadrukte hij bij het middelste punt, stimuleren, dat zaken als nudging alleen werken als ze inspelen op gedragsintenties die mensen als hebben. De zit-stabureaus zijn daar een mooi voorbeeld van. Hoendervanger ging ook in op het belang van de context bij nudging.

Bij omgevingseffecten op mentaal en sociaal welzijn ging Hoendervanger in op hoe mensen ontspannen tijdens het werk. Uit onderzoek blijkt dat dat heel divers is. Zo is het voor de een actief, voor de ander passief, doet de een het liever alleen en de ander liever samen en zijn er ook verschillen in het aantal pauzes, de lengte ervan, het binnen of buiten ontspannen en de behoefte aan een ontspanninsruimte. Hoendervanger haalde ook het onderzoek aan van Rianne Appel naar de relatie tussen mentale gezondheid en de fysieke kantooromgeving. Hoendervanger sloot af met de observatie dat ambitieuze projecten en praktijkonderzoek bij elkaar horen als yin en yang. “Laten we daarom zorgen dat we ze combineren zodat we niet alleen mooie verhalen hebben, maar ook resultaten en effecten en echt weten wat er gebeurd is. En zodat we weten onder welke voorwaarden bepaalde zaken wel of niet werken.”

-         

Delen:

Meer nieuws

25 november SWP op Locatie bij Schiphol Group

25 november SWP op Locatie bij Schiphol Group

donderdag 19 november

Volgende week woensdag, 25 november is het netwerk van Smart WorkPlace welkom bij Schiphol Group. De vraag die deze middag ...

Lees meer

APK van de werkomgeving

APK van de werkomgeving

woensdag 18 november

Veel organisaties hebben de afgelopen jaren flink geïnvesteerd in hybride werken. Met nieuwe werkplekconcepten, thuiswerkafspraken, ...

Lees meer

Prestatieladder Socialer Ondernemen

Prestatieladder Socialer Ondernemen

dinsdag 17 november

ISS Facility Services Nederland heeft voor de derde keer op rij PSO Trede 3 behaald, het hoogste niveau op de Prestatieladder ...

Lees meer

Regionale aanwezigheid versterken 

Regionale aanwezigheid versterken 

maandag 16 november

Adviesbureau WorkWire versterkt haar aanwezigheid in Limburg en Brabant. Vanuit Venlo wil het bureau haar expertise op het ...

Lees meer

Wat voetbal ons leert over kantoorinrichting

Wat voetbal ons leert over kantoorinrichting

maandag 16 november

Kijk ons Parella-team eensgezind staan, in onze gloednieuwe shirts die we speciaal voor het voetbaltoernooi hebben aangeschaft. ...

Lees meer

Hoe transformeer je de werkomgeving?

Hoe transformeer je de werkomgeving?

donderdag 12 november

In de ‘gouden driehoek’ gaat het om design, werkplekconcept en hospitality. Samen vormen deze drie elementen ...

Lees meer

Een rechter kan mensen naar kantoor sturen, maar niet naar elkaar

Een rechter kan mensen naar kantoor sturen, maar niet naar elkaar

donderdag 12 november

‘Beleid kun je afdwingen, cultuur niet’, zegt Merijn van den Bergh van Rever. Zijn reactie op de Booking.com-uitspraak ...

Lees meer

Het zorgeloze kantoorpand

Het zorgeloze kantoorpand

woensdag 11 november

Een kantoorpand dat zelf nadenkt: het klinkt misschien futuristisch, maar met de huidige gebouwautomatisering is het praktijk. ...

Lees meer

Sacha Brons op plek 1 van de Duurzame 50 - 2026

Sacha Brons op plek 1 van de Duurzame 50 - 2026

dinsdag 10 november

Sacha Brons van Climate Cleanup, Oncra en Building Balance staat als winnaar op nummer 1 van de Duurzame 50. Harwil de ...

Lees meer

Kleine stappen naar een betere werkplek

Kleine stappen naar een betere werkplek

dinsdag 10 november

Je wilt dat mensen prettig kunnen werken op kantoor. Maar waar begin je als er al een inrichting staat en het budget beperkt ...

Lees meer

Meer waarde uit bestaand meubilair

Meer waarde uit bestaand meubilair

maandag 9 november

Grote organisaties beschikken over een portefeuille van duizenden meubels, verspreid over meerdere gebouwen en locaties. ...

Lees meer

'Begin bij de basis'

'Begin bij de basis'

donderdag 5 november

Vastgoed efficiënter maken zonder dat de werkervaring eronder lijdt? Grote organisaties staan voor een dubbele opgave: ...

Lees meer

Een waardevolle werkomgeving begint niet bij vierkante meters

Een waardevolle werkomgeving begint niet bij vierkante meters

woensdag 4 november

Een werkomgeving kan er prachtig uitzien en toch niet goed werken. De informele ontmoetingsplek klopt op papier, maar blijft ...

Lees meer

Het ongeplande succes van samenwerken

Het ongeplande succes van samenwerken

dinsdag 3 november

Herken jij dit ook? Je loopt langs collega’s, hoort een vraag en blijft hangen om dat je toevallig het antwoord weet. ...

Lees meer

Ergonomische oplossingen als onderdeel van het interieurontwerp

Ergonomische oplossingen als onderdeel van het interieurontwerp

maandag 2 november

Fellowes Contract Interiors ondersteunt organisaties en partners door heel Europa bij het realiseren van toekomstgerichte ...

Lees meer

Zelfs de kleinste verandering heeft een positief effect

Zelfs de kleinste verandering heeft een positief effect

maandag 2 november

‘Hoe kunnen we als organisatie duurzamer worden?’ Een vraag die organisaties zichzelf vaak terecht stellen. ...

Lees meer

Impact maken begint bij mensen

Impact maken begint bij mensen

donderdag 29 oktober

Afgelopen jaar merkten we tijdens een aantal aanbestedingen iets opvallends. Opdrachtgevers vroegen steeds vaker naar certificeringen ...

Lees meer

SWP op Locatie: Schiphol Group

SWP op Locatie: Schiphol Group

donderdag 29 oktober

Op woensdag 25 november is het netwerk van Smart WorkPlace van harte welkom bij Schiphol Group. Centraal staat de werkomgeving ...

Lees meer

Geluid draagt bij aan een prettige werkomgeving

Geluid draagt bij aan een prettige werkomgeving

woensdag 28 oktober

Een prettige werkomgeving draait niet alleen om licht en temperatuur, maar ook om geluid. Audio over IP maakt het mogelijk ...

Lees meer

Genomineerden bekend voor CBRE Sustainability Award 2026

Genomineerden bekend voor CBRE Sustainability Award 2026

dinsdag 27 oktober

De vijf genomineerden zijn bekendgemaakt voor de CBRE Sustainability Award 2026. Deze award heeft als doel om inspiratie ...

Lees meer

Terug naar boven